8. Bir şırınganın ucunu kapatarak pistonu hareket ettirdiğinizde, içerideki havanın hacmi ve basıncı arasındaki ilişkiyi gözlemleyebilirsiniz. Piston içeri doğru itildiğinde hacim azalır ve basınç artar, piston dışarı çekildiğin de ise hacim artar ve basınç azalır. Bu deneyin gaz yasalarından hangisi ile ilişkili olduğunu açıklayarak aynı yasa ile ilgili tasarladığınız basit bir deney düzeneğini kısaca anlatınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Deneyde sıcaklık ve gaz miktarı sabitken hacim azalınca basınç artıyor, hacim artınca basınç azalıyor.
2. Bu, basınç ile hacmin ters orantılı olduğunu söyleyen Boyle Yasası'dır: P·V = sabit (n ve T sabit).
3. Örnek deney: Ağzı kapalı bir şırınganın içine az şişirilmiş küçük bir balon (ya da lokum/marshmallow) konur. Piston itilince balon küçülür, çünkü basınç artar. Piston çekilince balon büyür, çünkü basınç azalır.
Cevap: Boyle Yasası: sabit sıcaklık ve mol sayısında gazın basıncı ile hacmi ters orantılıdır (P₁V₁ = P₂V₂). Deney olarak şırınga içindeki balonun piston itilip çekildikçe küçülüp büyümesi gözlenebilir. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Boyle Yasası'nda sıcaklık ve gaz miktarının sabit tutulması şarttır.