4. Atom numaraları sırasıyla ardışık olan X, Y ve Z elementlerinin birinci iyonlaşma enerjilerini büyükten küçüğe doğru sıralayınız. Bu sıralamada kaç farklı durum oluşabileceğini ve oluşabilecek her durumu gerekçelendirerek yazınız. (X, Y ve Z elementlerinin periyodik sistemin ilk 10 elementi arasında yer aldığı düşünülecektir.)
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Periyotta sağa doğru iyonlaşma enerjisi (İE) genelde artar. İstisnalar: 2A > 3A (Be > B), 5A > 6A (N > O). Soy gazdan alkali metale geçerken (He → Li) İE çok düşer.
2. Ardışık üçlüler ve sıralamalar: H-He-Li: Y > X > Z. He-Li-Be: X > Z > Y. Li-Be-B ve C-N-O: Y > Z > X. Be-B-C ve N-O-F: Z > X > Y. B-C-N ve O-F-Ne: Z > Y > X.
3. Bu sekiz üçlüde 5 farklı sıralama ortaya çıkar.
Cevap: 5 farklı durum oluşur: Y > X > Z (Y soy gaz He, Z alkali Li); X > Z > Y (X soy gaz He, Y alkali Li); Y > Z > X (Y'nin 2A/5A kararlılığı); Z > X > Y (Y 3A/6A olduğu için sapma); Z > Y > X (düzenli artış). Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: s² (tam dolu) ve p³ (yarı dolu) dizilimlerinin kararlılığı nedeniyle 3A ve 6A elementlerinin İE değeri bir öncekinden küçüktür.