6. R dirençleri ve iç dirençleri ihmal edilen özdeş üreteçler kullanılarak Şekil I, Şekil II ve Şekil III’teki elektrik devreleri oluşturuluyor. R R - + - + - + K R - + - + - + M - + - + - + - + L Şekil I Şekil II Şekil III Buna göre K, L ve M üreteçlerinin tükenme süreleri tK, tL ve tM arasındaki büyüklük ilişkisi nedir? Nedenini açıklayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Üreteçler özdeş olduğu için tükenme süresi, üretecin verdiği akımla ters orantılıdır (t ∝ 1/I). Her üretecin gerilimi ε olsun.
2. Şekil I: K ile diğer üreteç seri ve aynı yönde bağlı. R'den geçen akım 2ε ÷ R, K'den geçen akım da 2ε ÷ R'dir.
3. Şekil II: Üstte ve altta ikişer seri üreteçten oluşan iki özdeş kol paraleldir (her biri 2ε). R'den 2ε ÷ R akım geçer, bu akım iki kola eşit bölünür. L'den geçen akım ε ÷ R'dir.
4. Şekil III: M doğrudan R'ye paralel. Dış koldaki üç üreteçten biri ters bağlı olduğu için net gerilimi ε olur. M ile bu dış kol paralel iki ε kaynağı gibidir. R'den ε ÷ R akım geçer ve iki kaynak bunu paylaşır: M'den geçen akım ε ÷ 2R'dir.
Cevap: I_K > I_L > I_M olduğundan t_M > t_L > t_K
Dikkat: Az akım veren üreteç daha geç biter; akım sıralamasını süre sıralamasına çevirirken ters çevirmeyi unutma.