2. İslam âlimleri tarafından Allah’ın bir ve tek olduğunu ispat etmek için akli deliller ortaya konmuştur. Bunlardan biri de “ekmel” yani mükemmel varlık delilidir. Bu delile göre insan, varlıkların eksikliklerinden/ ihtiyaçlarından hareketle zorunlu olarak her bakımdan mükemmel tek bir varlığın olması gerektiği sonucuna varmaktadır. O varlık da Allah’tır. Buna göre insanın bilme ihtiyacını göz önünde bulundurarak mükemmel tek bir varlığın olması ge rektiği sonucuna nasıl ulaşabileceğini açıklayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. İnsan bilme ihtiyacı duyan bir varlıktır; bilgisi sınırlıdır, birçok şeyi bilmez ve öğrendiğini unutabilir.
2. İnsan bilgisindeki bu eksiklik, bilgiye ihtiyaç duyduğunu ve kendi kendine yeterli olmadığını gösterir.
3. Eksik ve sınırlı bilgi, onu mükemmel düzeyde taşıyan bir kaynağın varlığını akla getirir.
4. Buradan her şeyi bilen, bilgisinde hiçbir eksiklik olmayan, unutmayan mükemmel tek bir varlığın olması gerektiği sonucuna varılır. O varlık Allah'tır (el-Alîm).
Cevap: İnsan bilgisinin eksik ve sınırlı olduğunu fark edince her şeyi eksiksiz bilen, hiçbir şeyi unutmayan mükemmel bir varlığın olması gerektiği sonucuna ulaşır. Bu varlık her şeyi bilen Allah'tır. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Ekmel delilinde akıl yürütme "eksik olandan mükemmel olana" doğru ilerler; cevabında bu geçişi göster.