3. Türkiye’nin 1927-2020 arası yıllara ait nüfus miktarı ve nüfus artış hızı grafiği verilmiştir. Nüfus (milyon) Nüfus Miktarı Nüfus Artış Hızı Nüfus Artış Hızı (‰) 90 30 80 70 25 60 20 50 15 40 30 10 20 5 10 0 0 1927 1935 1940 1945 1950 1955 1960 1965 1970 1975 1980 1985 1990 2000 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Aşağıdaki soruları grafikten yararlanarak cevaplayınız. a) 1927-1965 yılları arası nüfus artış hızını yükseltici politikaların uygulandığı bir dönem olmasına rağmen 1945 yılında nüfus artış hızının düşük olmasının nedenini açıklayınız. b) Türkiye’nin 2000’ li yıllardan sonra nüfus artış hızına bağlı olarak izlediği nüfus politikasını açıklayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. a) Grafikte 1945'te nüfus artış hızı belirgin şekilde düşmüştür. Bu yıllar II. Dünya Savaşı (1939-1945) dönemine denk gelir.
2. Türkiye savaşa girmese de seferberlik ilan edilmiş, genç erkekler uzun süre askere alınmıştır. Bu yüzden evlilik ve doğumlar azalmıştır.
3. Savaş döneminde yaşanan ekonomik sıkıntılar, beslenme ve sağlık sorunları da ölümleri artırıp doğumları azaltmıştır.
4. b) 2000'li yıllardan sonra nüfus artış hızı düşmektedir ve 2020'de ‰5 civarına inmiştir. Nüfusun yaşlanma riskine karşı Türkiye nüfus artışını teşvik eden (artırıcı) politika izlemektedir; doğum yardımları, ailelere destekler ve “en az üç çocuk” önerisi bunun örnekleridir.
Cevap: a) II. Dünya Savaşı nedeniyle erkeklerin askere alınması, ekonomik sıkıntılar ve doğumların azalması. b) Nüfus artış hızı azaldığı için nüfus artışını teşvik eden (artırıcı) politika izlenmektedir. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Türkiye II. Dünya Savaşı'na fiilen girmedi, ama seferberlik ve ekonomik etkiler nüfus artışını yine de düşürdü.