3. Aşağıda Bell Laboratuvarlarında yaşanmış bir olay verilmiştir. Jan Hendrik Schön, 1998’de Bell Laboratuvarlarında Bertram Battlog ile organik yarı iletken kristaller üzerinde çalışmaya başladı. 2001’de, makale sayısı o kadar arttı ki her 8 günde bir yayın yapıyordu. 2002’de 31 yaşında 100’den fazla makalesi vardı. Ancak Cornell Üniversitesinden McEuen, Schön’ün önemli dergilerde yayımlanan makalelerinde benzer şekiller olduğunu fark etti. Bunun üzerine Schön’ün diğer makalelerini de inceledi ve tekrarlamalar görmesi üzerine bu durumu Bell Laboratuvarlarına bildirdi. Yapılan soruşturma sonucunda, 16 makalede uydurma veriler olduğu ve Schön’ün bazı veri dosyalarını yok ettiği ortaya çıktı. Schön’ün bilimsel etiğe uygun olmayan davranışlarını gerekçesiyle birlikte açıklayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Metinde Schön'ün 16 makalede uydurma veriler kullandığı ortaya çıkıyor. Deney yapmadan ya da gerçek sonuçları değiştirerek veri üretmek veri uydurma (sahtecilik) olup bilimsel etiğe aykırıdır; çünkü bilim, gerçek ve doğrulanabilir verilere dayanır.
2. Farklı makalelerinde benzer şekillerin tekrar edilmesi, aynı verilerin farklı çalışmalarda kullanıldığını gösterir. Bu da çarpıtma ve tekrar yayın ihlalidir; okurları ve bilim dünyasını yanıltır.
3. Schön'ün bazı veri dosyalarını yok etmesi, verilerin incelenip doğrulanmasını engeller; bilimde şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkesine aykırıdır.
Cevap: a) Uydurma veri kullanması (sahtecilik): Bilim gerçek verilere dayanmalıdır. b) Aynı şekilleri/verileri farklı makalelerde tekrar kullanması (çarpıtma): Bilim dünyasını yanıltır. c) Veri dosyalarını yok etmesi: Çalışmanın doğrulanmasını engeller, şeffaflığa aykırıdır. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Çok makale yayımlamak tek başına etik ihlal değildir; ihlal, verilerin uydurulması ve gizlenmesidir.