5. Bir biyoloji öğretmeni, hücredeki genetik materyalin organizasyonunu açıklamak için “Uzun ve ince bir ipliğin üzerinde sayısız düğüm ve işaretlerin olduğunu düşünelim. Bu ipi daha düzenli hâle getirmek için makaralara sararsak daha kalın ve kısa bir hâl alır.” benzetmesi yapmıştır. Bu benzetmede, ‘uzun ve ince iplik’, ‘düğüm ve işaretler’ ve ‘makaralara sarma’ ifadeleri sırasıyla hücredeki hangi yapıları temsil eder? Açıklayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Uzun ve ince iplik: Hücredeki DNA molekülüdür; çok uzun ve incedir.
2. Düğüm ve işaretler: DNA üzerinde belirli bölgelerde bulunan genlerdir; her biri belirli bir kalıtsal bilgiyi taşır.
3. Makaralara sarma: DNA'nın histon proteinlerinin etrafına sarılmasıdır. DNA ve histonlar nükleozomları, nükleozomlar kromatini oluşturur.
4. Hücre bölünmesi sırasında kromatin iyice kıvrılıp kısalarak kalınlaşır ve kromozom hâlini alır; bu, ipin "kalın ve kısa" hâle gelmesine karşılık gelir.
Cevap: Uzun ve ince iplik DNA'yı, düğüm ve işaretler genleri, makaralara sarma ise DNA'nın histon proteinlerine sarılarak nükleozom ve kromatini, sonunda da kalın ve kısa kromozomu oluşturmasını temsil eder.
Dikkat: Makaraların kendisi histon proteinleridir; sarılma sonucunda oluşan yapı kromatin ve kromozomdur.