4. Bir spor müsabakasında efor harcayarak terleyip su kaybeden Rüzgâr, eve geldiğinde kendine ekmek arası hazırlamıştır. Ekmek arasına tuz dökerken tuzluğun kapağı açılmış ve bol miktarda tuz dökülmüştür. Rüzgâr’ın tuzlu ekmek arasını yemesinden sonra vücudunda meydana gelecek olayları vücudun su-tuz dengesini koruma mekanizmaları açısından açıklayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Terleme ile su kaybı ve fazla tuz alımı kanın tuz derişimini (ozmotik basıncını) artırır.
2. Hipotalamustaki osmoreseptörler bu artışı algılar; susama hissi oluşur ve Rüzgâr su içer.
3. Hipotalamusta üretilip hipofizin arka lobundan salgılanan ADH miktarı artar; böbreklerde suyun geri emilimi artar, idrar az ve yoğun olur.
4. Böbrek üstü bezi kabuğundan salgılanan aldosteron miktarı azalır; Na⁺ geri emilimi azalır, fazla tuz idrarla atılır.
Cevap: Kanın ozmotik basıncı artar; hipotalamus susama hissi oluşturur, ADH salgısı artarak böbreklerden su geri emilimi artar ve idrar miktarı azalır. Aldosteron salgısı azalarak fazla Na⁺ idrarla atılır. Böylece su-tuz dengesi yeniden sağlanır.
Dikkat: ADH suyu, aldosteron ise tuzu (Na⁺) geri emdirir; ikisini karıştırma.