3. Ahmet okuldan eve giderken bir köpeğin kendisine doğru geldiğini görmüş ve hızlı bir şekilde evine doğru koşmaya başlamıştır. Çok kısa süre içerisinde evine ulaşıp dış kapıyı kapatmasına rağmen hâlâ kalp atışının, soluk alıp vermesinin hızlı olduğunu, ağzının kuruduğunu fark etmiş ve aynaya baktığında ise yüzünün solgun olduğunu görmüştür. Ahmet’in köpekten kaçarken yaşadığı fizyolojik değişikliklerin nedenini sinir sistemi ve endokrin sistemi bağlamında açıklayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Köpeği görmek bir tehlike (stres) uyarısıdır; otonom sinir sisteminin sempatik bölümü devreye girer.
2. Sempatik sinirler kalp atışını ve solunumu hızlandırır, tükürük salgısını azaltır (ağız kuruması), deri damarlarını daraltır (yüzde solgunluk); kan kaslara yönlendirilir.
3. Aynı anda böbrek üstü bezinin öz (medulla) bölgesi uyarılır ve kana adrenalin ile noradrenalin salgılanır.
4. Bu hormonlar sempatik etkileri destekler; hormonlar kanla taşınıp etkisi daha uzun sürdüğü için Ahmet eve vardığında da belirtiler devam eder.
Cevap: Değişiklikler sempatik sinir sisteminin uyarılması ve böbrek üstü bezi özünden adrenalin-noradrenalin salgılanmasıyla oluşur. Sinirsel etki hızlı başlar, hormonal etki ise daha uzun sürer; bu yüzden tehlike geçse de kalp ve solunum hızı yüksek kalır, ağız kuru ve yüz solgun olur.
Dikkat: Sinirsel iletim hızlı ama kısa sürelidir, hormonal kontrol yavaş ama uzun sürelidir.