1. Aşağıda sırasıyla Süreyya Berfe’nin Gün Ola adlı şiiri ile Âşık Veysel’in Kara Toprak adlı şiirinden parçalar verilmiştir. I. Üzümler yıldız gibi Su güldü bize Toprak güldü Bu yıl gökler yavuzdu Güzel gürledi Tarlalar beni bekler Varalım bağ evine II. Dost dost diye nicesine sarıldım Benim sadık yârim kara topraktır Beyhude dolandım boşa yoruldum Benim sadık yârim kara topraktır Bu şiirlerin biçim ve içerik özelliklerini karşılaştırmalı olarak yazınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Biçim (I. şiir): Ölçü, düzenli kafiye ve dörtlük yok; dizeler serbest ve kısadır. Modern serbest şiirdir.
2. Biçim (II. şiir): 11'li hece ölçüsü, dörtlük düzeni, kafiye (sarıldım/yoruldum) ve her dörtlükte tekrar eden nakarat dize ("Benim sadık yârim kara topraktır") var. Halk şiiri geleneğindedir.
3. İçerik: Her iki şiirde de toprak ve doğa sevgisi işlenir. I. şiirde bereketli bir yılın coşkusu, doğanın canlılığı anlatılır; II. şiirde ise insanlardan vefa görmeyen şairin tek sadık dostunun toprak olduğu anlatılır.
Cevap: a) Biçim: I. şiir serbest ölçülüdür, kafiye ve nazım birimi yoktur; II. şiir 11'li hece ölçüsüyle, dörtlük nazım birimiyle, kafiye ve nakaratla yazılmıştır. b) İçerik: İkisinde de toprak ve doğa teması ortaktır; I. şiir doğanın bereketini coşkuyla anlatırken II. şiir insanlardan vefa görmeyen şairin toprağa bağlılığını, hüzünlü bir sitemle dile getirir. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Karşılaştırmada hem benzerliği (toprak teması) hem farkları (biçim) yazmalısın.