2. Aşağıda Karagöz ve Hacivat oyunundan bir parça verilmiştir. Karagöz sahur vaktinde kalkar ve yemek için Hacivat’ın evine gider. Yemekten sonra Karagöz teşekkür etmek ister: KARAGÖZ: Allah ziyade eylesin Hacivat’ım, ne güzel yemekler bunlar! Yenge hanımın eline sağlık. HACİVAT : Senin de başına yağlık. KARAGÖZ: (Hacivat’a şakayla vurur.) Bırak şakayı Hacivat’ım. Midemiz bayram etti. Çok teşekkür ederim sahur yemeği için. HACİVAT : Asıl ben teşekkür ederim Karagöz’üm. KARAGÖZ: Sen niçin teşekkür ediyorsun Hacivat’ım? HACİVAT : Niçin olacak, sahuru bizde yaptığın için. Bu konuda ne buyurulmuş, biliyor musun? KARAGÖZ: (Merakla) Ne duyurulmuş? HACİVAT : Buyurulmuş Karagöz’üm, buyurulmuş. Oruç tutan kişiye iftar yaptıran, oruç tutmuş gibi sevap kazanırmış. E sahur da öyle bir nevi. KARAGÖZ: (Hayretle) Yani iki oruç tutmuş gibi olur öyle mi Hacivat’ım? HACİVAT : Öğle değil sabah sabah... Bu parçadaki şahıs kadrosu, zaman ve mekânın özelliklerini yazınız. Zaman unsurunun şahısların diyaloğunu nasıl etkilediğini açıklayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Şahıs kadrosu: Karagöz (saf, açık sözlü, halktan, okumamış) ve Hacivat (bilgili, kitabi konuşan, aklı başında).
2. Zaman: Ramazan ayı, sahur vakti (gece, sabaha karşı). Mekân: Hacivat'ın evi.
3. Zamanın etkisi: Sahur vakti olduğu için konuşma sahur yemeği, oruç ve iftar yaptırmanın sevabı üzerine döner.
Cevap: Şahıs kadrosu: Karagöz cahil ama zeki, şakacı; Hacivat ise bilgili, ukala ve dinî bilgiler aktaran biridir. Zaman: Ramazan ayında sahur vakti. Mekân: Hacivat'ın evi. Zamanın etkisi: Ramazan ve sahur vakti, diyaloğun konusunu belirler; Karagöz sahur yemeği için teşekkür eder, Hacivat oruç tutana iftar ya da sahur yaptırmanın sevabını anlatır. Karagöz'ün "Yani iki oruç tutmuş gibi olur öyle mi?" sorusu ve "Öğle değil sabah sabah" söz oyunu da bu zamana bağlı olarak ortaya çıkan mizahı oluşturur. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Sorunun ikinci kısmında zamanın diyaloğun içeriğini nasıl belirlediğini parçadan örnekle göstermelisin.