4. Bir İngiliz tarihçi VIII ve XII. yüzyıllarda İslam coğrafyasında görülen bilimsel faaliyetlerin medeniyete katkısı ile ilgili görüşlerini şu şekilde ifade etmiştir: “İlim ve riyaziye alanlarında Müslümanların rolünü inceden inceye belirtmek çok uzun sürer. Bu alanda Müslümanların ileri sürdüğü en önemli ve en esaslı fikir, ilmin din ile bağdaşabileceği fikridir. Bütün cebir ilmini Müslümanlara borçluyuz. Müslümanlar geometri ve trigonometri alanlarında eski Yunan bilgisine çok şey katmışlardır. Aynı şeyi astronomi, coğrafya, zooloji, botanik, madencilik ve kimya ilimleri için de söyleyebiliriz. İslam tıp âlimleri, eski Yunan metot ve teorilerini Batı’ya tanıtmışlar, bunun yanı sıra kendi ilave ve yeniliklerini de göstererek Batı’nın tıp alanında hızla ilerlemesini sağlamışlardır. Müslümanlar hastalıkların tasnifini ve teşhis edilmesini öğretmişlerdir. Batılıların aşı yapmayı da İslam topraklarında, Türkiye’de öğrendiklerini burada belirtmek yerinde olur.” Verilen bilgilerden yola çıkarak İslam medeniyetindeki bilimsel gelişmelerin Batı’ya etkisini değerlendiriniz.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Metinde Müslümanların cebir, geometri, trigonometri, astronomi, coğrafya, kimya gibi alanlarda eski Yunan bilgisine çok şey kattığı söyleniyor.
2. İslam tıp âlimleri hem eski Yunan bilgisini Batı'ya tanıtmış hem de kendi yeniliklerini eklemiştir; hastalıkların sınıflandırılması ve teşhisi, aşı gibi bilgiler Batı'ya aktarılmıştır.
3. Ayrıca bilimin din ile bağdaşabileceği fikri, bilimsel çalışmaları teşvik etmiştir.
Cevap: İslam medeniyetindeki bilimsel gelişmeler, eski Yunan bilgisinin korunup geliştirilerek Batı'ya aktarılmasını sağlamıştır. Batı, matematik (özellikle cebir), astronomi, kimya ve tıp gibi alanlarda Müslüman bilginlerin eserlerinden yararlanarak hızla ilerlemiş; bu birikim Avrupa'daki Rönesans'a ve bilimsel gelişmelere zemin hazırlamıştır. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Değerlendirmeni metindeki örnek alanlarla (cebir, tıp, aşı) destekle.