Yazılı Pusulası

Tarih · 11. Sınıf · 2023-2024 2. Dönem 2. Yazılı · 2. Bölüm 2. Soru

Kazanım: 11.4.2. Osmanlı Devleti’nin siyasi varlığına yönelik iç ve dış tehditleri analiz eder. 11.4.3. Tanzimat Fermanı, Islahat Fermanı ve Kanun-ı Esasi’nin içeriklerini küresel ve yerel siyasi şartlar bağlamında değerlendirir.

11. Sınıf Tarih 2023-2024 2. Dönem 2. Yazılı 2. Bölüm 2. Soru görseli (1/2)11. Sınıf Tarih 2023-2024 2. Dönem 2. Yazılı 2. Bölüm 2. Soru görseli (2/2)

2. 1826 Rum İsyanı’nın bastırılmasında etkili olan Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa, Osmanlı Devleti’nden kendisine söz verilen Mora valiliği yerine Adana ve Şam valiliklerini istedi. Ancak Mehmet Ali Paşa’nın bu isteği, dönemin padişahı Sultan II. Mahmut tarafından kabul edilmedi. Bunun üzerine Mehmet Ali Paşa, Osmanlı Devleti’ne karşı isyan etti (1831). II. Mahmut, isyanı bastıramadı. İngiltere ve Fransa baskı yaparak Mehmet Ali Paşa’nın Osmanlı Devleti ile anlaşma yapmasını sağladılar. Sultan II. Mahmut ile Mehmet Ali Paşa arasında Kütahya Antlaşması yapıldı (1833). Ancak Kütahya Antlaşması Mehmet Ali Paşa’yı memnun etmedi. Bir süre sonra antlaşmayı bozarak Osmanlı Devleti’ne tekrar saldırdı. Gaziantep’in Nizip ilçesinde yapılan “Nizip Savaşı”nda Osmanlı ordusunu yendi (1839). Mısır İsyanı’nı önlemek için harekete geçen Avrupalı devletler İngiltere’nin önderliğinde Londra’da bir toplantı yaptı. Görüşmeler sonrasında Londra Antlaşması imzalandı ve Mısır İsyanı sona erdi (1840).

Sultan II. Mahmud 1839’da vefat etti ve yerine oğlu Abdülmecid tahta geçti. Osmanlı Devleti’nin iç ve dış sorunlarla karşı karşıya kaldığı bu dönemde içeride bütünlüğü sağlamak, devletin zayıflamasını engellemek ve Avrupa kamuoyunun desteğini kazanmak için daha kapsamlı yenilik hareketlerine ihtiyaç duyuldu.

Bu amaçla Sultan Abdülmecid’in emriyle Sadrazam Koca Hüsrev Paşa’nın başkanlığında Bâbıâli’de bir Meşveret Meclisi toplandı. İlmiye mensupları ve bürokratların katıldığı bu mecliste kabul edilen ilkeler, padişah tarafından da onaylandı. Bu ilkeler, Mustafa Reşid Paşa tarafından ilan edilecek olan Tanzimat Fermanı’nın da esasını oluşturdu. Bu süreçte Tanzimat Fermanı, tek başına Mustafa Reşid Paşa tarafından hazırlanmadı. Ferman dış etkilerden ziyade Osmanlı Devleti’nin iç etkenlerinin ürünü olarak ortaya çıktı.

Ancak Tanzimat Fermanı’nda geçen “eski idare usulünü tamamen değiştiren bu iradenin dost devletlere duyurulması” ifadesi Osmanlı Devleti’nin Mısır meselesinin görüşüleceği Londra Konferansı’ndan önce Avrupalı devletlerin desteğini kazanma arzusunu da göstermiş oldu.

Bu metne göre Tanzimat Fermanı’nın yayınlanmasında Mısır İsyanı’nın nasıl bir etkisi olmuştur?

Açıklayınız.

Uygulamada çözYazılı Pusulası uygulamasını Google Play’den indir

MEB çözüm videosu (YouTube) · Kaynak kitapçık (MEB PDF) · Kitapçıktaki tüm sorular