4. XIX. yüzyılın sonlarından itibaren dünyada anayasal düzene geçiş hareketleri hızlandı. Bu gelişmeler Osmanlı Devleti’ni de etkiledi. Ülke içinde Genç Osmanlılar Cemiyeti üyeleri anayasal düzen konusunda çalışmalara başladılar. Özellikle bu cemiyetin ileri gelenlerinden biri olan Mithat Paşa, Sultan II. Abdülhamit’ten tahta çıkarıldığı takdirde yeni bir anayasanın ilanı konusunda söz almıştı. Sultan II. Abdülhamit padişah olduktan sonra “Şûra-yı Devlet”te bir komisyon oluşturdu. Komisyonun başına Mithat Paşa’yı getirdi. 23 kişilik komisyon Türk tarihinin ilk anayasası olan Kanun-i Esasi’yi hazırladı. Tüm bu gelişmeler olduğu sırada Rusların Panslavizm propagandaları nedeniyle Balkanlarda çıkan isyanlar devleti zor durumda bıraktı. Osmanlı Devleti bu meselenin çözümü için büyük devletlerin katıldığı Tersane Konferansı’nı düzenledi. Osmanlı Devleti, Avrupalı devletlerin desteğini alabilmek, dış baskıları bertaraf etmek ve Balkan krizini çözebilmek için topladığı konferans sırasında Kanun-i Esasi’yi ilan etti (23 Aralık 1876). Bu bilgilerden hareketle Kanun-i Esasi’nin hazırlanmasına etki eden faktörleri yazınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Dış etken: XIX. yüzyılda dünyada anayasal düzene geçiş hareketlerinin hızlanması Osmanlı'yı etkiledi.
2. İç etken: Genç Osmanlılar Cemiyeti ve özellikle Mithat Paşa anayasal düzen için çalıştı; II. Abdülhamit tahta çıkmadan anayasa ilanı için söz verdi.
3. Rusya'nın Panslavizm propagandasıyla Balkanlarda çıkan isyanlar devleti zor durumda bıraktı.
4. Osmanlı, Tersane Konferansı'nda Avrupalı devletlerin desteğini almak, dış baskıları ve müdahaleleri önlemek ve Balkan krizini çözmek istedi.
Cevap: Dünyadaki anayasal hareketler, Genç Osmanlıların ve Mithat Paşa'nın çabaları, II. Abdülhamit'in verdiği söz, Panslavizm kaynaklı Balkan isyanları ve Avrupa'nın desteğini kazanıp dış baskıları önleme isteği Kanun-i Esasi'nin hazırlanmasına etki etmiştir. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Faktörleri iç ve dış etkenler olarak ayırırsan cevabın daha düzenli ve eksiksiz olur.