2. Hint Deniz Seferlerini İslam dünyası açısından değerlendiriniz.
Tarih · 10. Sınıf · 2023-2024 2. Dönem 2. Yazılı · 2. Bölüm 2. Soru
Kazanım: 10.5.6. Uyguladığı uzun vadeli stratejinin Osmanlı Devleti’nin dünya gücü haline gelmesinde- ki rolünü analiz eder. 10.5.7. Osmanlı Devleti’nin takip ettiği kara ve deniz politikalarını analiz eder. Hint Deniz Seferleri Osmanlı Devleti, XVI. yüzyılda stratejik ve insani yardım amaçlı Atlas ve Hint Okyanuslarında denizcilik faa- liyetlerinde bulundu. Bu dönemde Akdeniz dışında yapılan önemli denizcilik faaliyetlerinden biri “Hint Deniz Seferleri”dir (1538-1553). Hint Deniz Seferlerinin başlamasında Coğrafi Keşifler sonucu Portekizlilerin, Hindistan’daki Müslümanlara baskı yapmaya başlaması ve Müslüman tüccarlara zarar vermeleri etkili oldu. Bu durum karşısında Hindistan’daki Müslüman Gücerat Devleti ve Sumatra’da hüküm süren Açe İslam Sultanlığı Portekizlilerin saldırılarına karşı Osmanlı Devleti’nden yardım istedi. Dönemin padişahı Kanuni Sultan Süleyman, bölgedeki Müslümanlara yardım etmek, Coğrafi Keşifler sebebiyle önemini kaybeden ticaret yollarını canlandırmak ve Portekizlilerin denizlerdeki hâkimiyetine son vermek amacıyla Hindistan’a dört sefer düzenletti. Hint Deniz Seferlerinin ilki 1538’de Hadım Süleyman Paşa komutasındaki büyük bir donanmanın Kızıldeniz’e gönderilmesiyle başladı. Bu donanma Aden’i ele geçirerek bölgeyi Portekizlilerin tehdidinden kurtardı. Portekizlilere karşı ikinci Hint Deniz Seferi, Piri Reis (1551); üçüncü Hint Deniz Seferi, Murat Reis (1552) tarafından gerçekleştirildi. Ancak bu seferler başarısızlıkla sonuçlandı. Dördüncü Hint Deniz Seferi, Seydi Ali Reis tarafından yönetildi (1553). Seydi Ali Reis, donanmaya hâkim ol- duktan hemen sonra Portekiz donanması ile karşılaşmıştır. Bu mücadelede bazı gemileri batırılan Portekiz filosu geceden yararlanarak kaçmıştır. Seydi Ali Reis, Portekizlilerle bir süre sonra yeniden savaşmış fakat iki donanma birbirine üstünlük sağlayamamıştır. Şiddetli fırtınalar Seydi Ali Reis komutasındaki Osmanlı do- nanmasını Hindistan’a kadar sürüklemiştir. Hint Deniz Seferleri sonucunda Aden, Eritre, Yemen ve Habeşistan’ın bir kısmı Osmanlı egemenliğine gir- miştir. Ancak bu deniz seferlerinden istenilen netice elde edilememiş ve başarısız olunmuştur. Bu seferlere gereken önemin verilmemesi, Osmanlı gemilerinin okyanus sularına göre yapılmaması, Osmanlı gemicile- rinin okyanusla yeni tanışması, Gücerat Sultanlığı’nın gerekli yardımı yapmaması ve Portekizlilerin İslâm coğrafyasından uzaklaştırılamaması gibi nedenlerden dolayı istenilen amaca ulaşılamamıştır. 2 ve 3. soruları “Hint Deniz Seferleri” metninden yararlanarak yanıtlayınız.