6. Müsadere Sistemi Osmanlı Devleti’nde müsadare sistemine son şeklini Fatih Sultan Mehmet vermiştir. Eski bir Türk geleneği olan müsadere, el koymak anlamında kullanılıyordu. Osmanlı Devleti’nin ilk dönemlerinde ise devlet malını zimmetine geçirenlere ve isyancılara yönelik bir uygulama idi. Fatih Dönemi’nden itibaren müsadere sisteminin kapsamı genişletildi. Yüksek derecede görev yapanların ölümleri hâlinde mallarına el konularak bunların hazineye intikal ettirilmesi sağlandı. Osmanlı tarihinde ilk kez 1453 yılında Veziriazam Çandarlı Halil’in malları müsadere edildi. Bu şekilde kişisel mal, mülk ve servetin veraset yoluyla belirli bir ailenin elinde toplanmasına imkân tanınmadı. Buna göre Fatih Sultan Mehmet’in müsadere sistemini uygulamasındaki amaçlar neler olabilir? Açıklayınız. 10. SINIF TARİH DERSİ 2. DÖNEM 2. ORTAK YAZILI KONU SORU DAĞILIM TABLOSU
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Metne göre Fatih, müsadereyi yüksek görevlilerin ölümünde mallarına el konulacak şekilde genişletti.
2. Bu mallar hazineye aktarıldı.
3. Böylece servetin veraset yoluyla belirli ailelerin elinde toplanması engellendi; ilk örnek Çandarlı Halil'dir.
Cevap: a) Devlet adamlarının ve ailelerin aşırı zenginleşip güçlenerek padişaha rakip olmasını önlemek, böylece merkezî otoriteyi ve padişahın gücünü artırmak. b) El konulan mallarla devlet hazinesine gelir sağlamak. c) Devlet malının kötüye kullanılmasını ve yolsuzluğu engellemek. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Müsaderenin asıl amacı merkezî otoriteyi güçlendirmektir; Çandarlı ailesinin gücü bu yüzden kırılmıştır.