1. X atomuna ait hibrit orbitallerinin oluşumu sırasında gerçekleşen enerji değişim grafiği aşağıda verilmiştir. ↑ 2px ↑ 2py ↑ 2pz ↑↓↑ ↑ ↑ Hibrit orbitalleri Enerji Enerji ↑↓ 2s ↑↓ 1s ↑↓ 1s X Temel hâl Hibritleşmiş hâl Buna göre X atomunun 1H atomu ile oluşturduğu molekülün Lewis formülünü göstererek merkez atomun hibritleşme türünü belirleyiniz ve molekülün VSEPR gösterimini yazınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Temel hâlde X: 1s2 2s2 2p3, yani 7 elektronlu N atomudur (5 değerlik elektronu).
2. Hibritleşmiş hâlde 2s ve üç 2p orbitali karışarak dört sp3 hibrit orbitali oluşmuş; bunlardan biri dolu (ortaklanmamış çift), üçü yarı doludur. Hibritleşme türü sp3'tür.
3. Üç yarı dolu hibrit orbital üç H atomuyla bağ yapar: NH3 oluşur. Lewis formülünde N üç H'ye tekli bağla bağlı ve N üzerinde bir ortaklanmamış elektron çifti vardır.
4. Bağlı atom sayısı X = 3, ortaklanmamış çift E = 1 → VSEPR gösterimi AX3E (üçgen piramit).
Cevap: Molekül NH3; Lewis formülünde N, üç H'ye tekli bağla bağlı ve üzerinde 1 ortaklanmamış çift var. Hibritleşme sp3, VSEPR gösterimi AX3E.
Dikkat: Dolu hibrit orbital bağ yapmaz ve ortaklanmamış elektron çifti (E) olarak gösterilir.