1. x, y ve z eksenlerindeki ayrıtlarının uzunlukları sırasıyla Lx, Ly ve Lz olan bir cisim, eylemsiz referans sisteminin hızı sıfır iken Şekil I’deki konumdadır. Cisim y ekseni doğrultusunda v = 0,6 c sabit hızıyla Şekil II’de belirtilen yönde hareket etmeye başlıyor. y y v = 0,6 c v = 0 x x z Şekil I z Şekil II Buna göre Lx, Ly ve Lz uzunlukları cisim Şekil II’deki gibi hareket ettiğinde durgun gözlemciye göre nasıl değişir? Açıklayınız. (c: ışığın boşluktaki hızı)
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Özel göreliliğe göre boy kısalması yalnızca hareket doğrultusunda olur. Bu doğrultuda boy L = L0·√(1 − v²/c²) olur.
2. v = 0,6c için √(1 − 0,36) = √0,64 = 0,8 bulunur.
3. Cisim y ekseni boyunca hareket ediyor. Bu yüzden Ly kısalır: Ly' = 0,8·Ly.
4. x ve z doğrultuları harekete diktir. Bu doğrultulardaki uzunluklar değişmez.
Cevap: Durgun gözlemciye göre Ly kısalır (0,8·Ly olur), Lx ve Lz değişmez. Bunun nedeni, boy kısalmasının yalnızca hareket doğrultusunda gerçekleşmesidir.
Dikkat: Hareket yönüne dik olan boyutlar göreli hızda bile değişmez.