5. Şekilde X ortamından Y ve Z ortamlarına gönderilen Ι ışınlarının izlediği yollar görülmektedir. X Y i I i Z Ortamların kırılma indisleri sırasıyla nX, nY ve nZ olduğuna göre kırılma indislerini nedenini açıklayarak karşılaştırınız. 10. SINIF FİZİK DERSİ (FEN LİSESİ) 2. DÖNEM 2. ORTAK YAZILI KONU SORU DAĞILIM TABLOSU
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. İki ışın da ayırıcı yüzeye aynı θ açısıyla, dolayısıyla aynı gelme açısıyla geliyor.
2. Z'ye giden ışın yüzeyi yalayarak gidiyor (kırılma açısı 90°). Bu, gelme açısının X-Z için sınır açısına eşit olduğunu gösterir. Işık yalnızca çok kırıcı ortamdan az kırıcı ortama geçerken sınır açısı oluşur: nX > nZ.
3. Y'ye giden ışın aynı açıyla geldiği hâlde tam yansımaya uğruyor. Demek ki X-Y sınır açısı bu açıdan küçüktür: nX > nY.
4. Sınır açısı için sin(sınır) = n2/n1. X-Y'nin sınır açısı X-Z'ninkinden küçük olduğundan nY < nZ.
Cevap: nX > nZ > nY.
Dikkat: Sınır açısı küçüldükçe iki ortamın kırıcılık farkı büyür; tam yansıma yalnızca çok kırıcı ortamdan az kırıcı ortama geçişte olur.