1. Bilimin asıl amacı nedensel açıklamalar yapmaktır. Bu düşünce skolastik anlayışa sert eleştiriler yönelten Bacon için de geçerlidir. Ancak Bacon sağlam bilginin kaynağının tümdengelim değil tümevarım olduğunu savunur. Bu kapsamda geçmişteki bilim ve felsefenin verimsizliğini uygun bir yöntemden yoksun olmaya bağlayan Bacon’a göre akıl, tek başına bırakıldığında tıpkı araçlarla desteklenmeyen el gibi güçsüzleşir. Bilgiye ulaşabilmek için yeni bir araç, yeni bir mantık, bir “novum organum” tasarlamak gerekir. Çünkü tüm dengelimsel akıl yürütmelere dayalı mantık, bilimsel buluşlar için faydasızdır. Dolayısıyla tek seçenek tüme varımdır. Bu parçadan yola çıkarak tümevarımın tümdengelimden daha önemli bir yöntem olarak görülme ne denini örnek vererek açıklayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Tümdengelim genelden özele gider; sonuç zaten öncüllerde bulunduğu için yeni bir bilgi üretmez.
2. Tümevarım ise tek tek gözlem ve deneylerden yola çıkarak genel yasalara ulaşır; bu yüzden yeni bilgiye ve bilimsel buluşa götürür.
3. Bacon, skolastiğin tümdengelime dayalı mantığını verimsiz bulur ve bilime yeni bir araç (Novum Organum) olarak tümevarımı önerir.
4. Örnek: Bir bilim insanı farklı metal çubukları ısıtıp hepsinin genleştiğini gözlemler ve "Bütün metaller ısınınca genleşir." genellemesine ulaşır. Bu bilgi deney ve gözlemle elde edilmiş yeni bir bilgidir.
Cevap: Bacon'a göre tümevarım, gözlem ve deneye dayanarak tek tek olaylardan genel yasalara ulaştığı için yeni bilgi üretir ve bilimsel buluşlara imkân verir; tümdengelim ise öncüllerde olanı tekrar ettiği için bilimi ilerletmez. Örneğin farklı metallerin ısıtıldığında genleştiğini gözlemleyerek "Metaller ısınınca genleşir." yasasına ulaşmak tümevarımdır. Benzer örnekler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Örneğinde tek tek gözlemlerden genel bir sonuca vardığını açıkça göster; tersi tümdengelim olur.