5. Transpirasyonun suyun ksilemde taşınmasına etkisini açıklayarak yazınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Transpirasyon (terleme), yapraklardaki stomalardan su buharının atılmasıdır.
2. Su kaybeden yaprak hücreleri, ksilemdeki sudan su çeker; bu durum ksilemde yukarı doğru bir çekme kuvveti (gerilim) oluşturur.
3. Su molekülleri arasındaki kohezyon ve su ile ksilem çeperi arasındaki adezyon sayesinde su sütunu kopmadan yukarı çekilir.
Cevap: Transpirasyonla yapraktan su kaybedildikçe yaprakta bir emme kuvveti (terleme çekimi) oluşur. Bu kuvvet, kohezyon ve adezyon sayesinde kesintisiz olan su sütununu kökten yaprağa doğru çeker. Böylece transpirasyon, suyun ksilemde yukarı taşınmasını sağlayan en önemli kuvvettir; terleme arttıkça taşıma da hızlanır. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Bu açıklama kohezyon-gerilim teorisi olarak bilinir; kök basıncı yalnızca yardımcı bir etkendir.