3. Ormanda yaşayan tavşanın yer aldığı bir besin zinciri örneğini yazarak bu besin zincirinde madde ve enerjinin akışını açıklayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Örnek zincir: Ot (üretici) → Tavşan (birincil tüketici) → Tilki (ikincil tüketici) → Kartal (üçüncül tüketici).
2. Enerji güneşten gelir; ot, fotosentezle güneş enerjisini besindeki kimyasal enerjiye çevirir.
3. Enerji bir basamaktan ötekine yaklaşık %10 oranında aktarılır; kalanı solunumla ısı olarak kaybolur. Bu yüzden enerji akışı tek yönlüdür ve geri dönmez.
4. Madde (karbon, azot gibi) besinle üst basamaklara aktarılır. Canlılar ölünce ayrıştırıcılar maddeyi inorganik hâle getirip toprağa ve atmosfere geri verir. Bu yüzden madde döngüseldir.
Cevap: Ot → tavşan → tilki → kartal. Enerji güneşten başlar, her basamakta azalarak tek yönlü akar. Madde ise ayrıştırıcılar sayesinde doğaya geri dönerek döngü hâlinde dolaşır. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: "Enerji akar, madde döner" kuralını hatırla; enerji asla geri dönüştürülemez.