2. 12 Levha Kanunları: Roma hukuku, bugünkü Avrupa ülkelerinde uygulanan hukuk sisteminin temelini oluşturur ve bu hukuk sisteminin ilk basamağı “12 Levha Kanunları”dır. Bu kanunlarda yer alan bir maddeye göre “Bir alacaklı, kendisine borçlu olan kişiyi hâkim önüne götürürse ve borçlu, borcunu ödeyemezse alacaklı, muayyen şekillere riayet ederek ona el koyar, evine götürür ve zincire vurur. Borçlu, borcunu muayyen zaman içinde yine ödeyemezse alacaklı onu öldürebilir veya köle olarak satabilir.” İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi: • Madde 4. Hiç kimse kölelik veya kulluk altında bulundurulamaz, kölelik ve köle ticareti her biçimde yasaktır. • Madde 5. Hiç kimseye işkence yapılamaz; zalimce, insanlık dışı veya onur kırıcı davranışlarda bulunulamaz ve ceza verilemez. 12 Levha Kanunları’nın verilen maddesini İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin ilgili maddelerinden hareketle yorumlayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. 12 Levha Kanunları'na göre borcunu ödeyemeyen kişi zincire vurulabilir, öldürülebilir ya da köle olarak satılabilir.
2. İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'nin 4. maddesi köleliği her biçimde yasaklar; 5. maddesi işkenceyi ve insanlık dışı, onur kırıcı cezaları yasaklar.
3. Karşılaştırınca, eski hukukta insan onurunun ve yaşam hakkının korunmadığı, borcun kişinin özgürlüğünden ve hayatından önemli tutulduğu görülür.
Cevap: 12 Levha Kanunları'nın bu maddesi, borçluyu köleleştirmeye ve öldürmeye izin verdiği için günümüz evrensel insan hakları ilkeleriyle çelişir. İHEB ise köleliği, işkenceyi ve onur kırıcı cezaları yasaklayarak insan onurunu, yaşam hakkını ve özgürlüğü güvence altına alır. Bu durum, hukukun zaman içinde insan haklarını koruyan bir yöne doğru geliştiğini gösterir. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Yorumunda iki metni karşılaştır ve hukuk anlayışındaki değişimi vurgula.