3. Tanımlar: İnsan haklarına ilişkin bazı tanımlara aşağıda yer verilmiştir. Yaşama Hakkı: Bu hak kişilerin en temel haklarındandır. Yaşama hakkından mahrum olan biri, diğer haklarından yararlanamaz. Herkes yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir. Kişi Dokunulmazlığı: Kişi dokunulmazlığı yaşama hakkını tamamlayıcı niteliktedir. Kişinin maddi ve manevi bütünlüğünü korumaya yönelik bir haktır. Hiç kimseye işkence ve eziyet yapılamaz; kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz. Zorla Çalıştırma Yasağı: Hiç kimse zorla çalıştırılamaz. Angarya yasaktır. Kişi Hürriyeti ve Güvenliği: Herkes kişi hürriyeti ve güvenliğine sahiptir. Durum: Sanayileşmiş Avrupalı devletler, özellikle XIX. yüzyılda ham madde ve pazar ihtiyaçlarını karşılamak adına yayıldıkları bölgelerde insan ve doğa kaynaklarını insafsızca sömürmüş veya kâr uğruna katletmiştir. Örneğin zengin maden kaynaklarına ve verimli topraklara sahip olan Kongo, XIX. yüzyılda Belçika tarafından hem sömürülmüş hem de insanlık dışı uygulamalara maruz kalmıştır. Kongo diğer sömürge ülkelerinden farklı olarak Belçika Kralı II. Leopold’un özel mülkü olarak kabul edilmiştir. Dolayısıyla buradaki bal mumu, kahve, meyve, fil dişi, mineral, hurma yağı ve kauçuk elde etme hakkı da krala verilmiştir. Özellikle kauçuk tarımında Kongo halkı gayriinsani şartlarda çalıştırılmıştır. Lastik üretiminde Avrupa’nın temel gereksinimlerinden biri hâline gelen kauçuk ağaçları, kısa vadeli kâr için acımasızca sökülmüş ve çalışmak istemeyen yerliler soykırım anlayışıyla katledilmiştir. Zorunlu çalışma uygulaması, Kongo’daki bazı yörelerin insansız kalmasına neden olmuş ve nüfus yaygın bir biçimde erimiştir. Özellikle II. Leopold Dönemi’nde yirmi milyon olan Kongo nüfusu, burada uygulanan ağır şartlar yüzünden on milyona kadar düşmüştür. Verilen tanımlar ile durumu karşılaştırarak Belçika’nın faaliyetlerini insan hakları açısından değerlendiriniz.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Yaşama hakkı herkese tanınmıştır; Belçika ise çalışmak istemeyen yerlileri katletti, Kongo nüfusu 20 milyondan 10 milyona düştü. Bu, yaşama hakkının açık ihlalidir.
2. Kişi dokunulmazlığı eziyeti ve insanlık dışı muameleyi yasaklar; Kongo halkı gayriinsani şartlara maruz bırakıldı.
3. Kauçuk tarımında yerlilerin zorla çalıştırılması, zorla çalıştırma yasağına aykırıdır.
4. Ülkenin kralın özel mülkü sayılması ve halkın baskı altında tutulması kişi hürriyeti ve güvenliğini yok etti.
Cevap: Belçika katliamlarla yaşama hakkını, insanlık dışı uygulamalarla kişi dokunulmazlığını, kauçuk üretiminde zorunlu çalışmayla zorla çalıştırma yasağını, baskı ve köleleştirmeyle kişi hürriyeti ve güvenliğini ihlal etmiştir. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Her hak için metinden somut bir kanıt (nüfusun yarıya inmesi, kauçukta zorla çalıştırma) göstermelisin.