5. Grafikte 5A grubu elementlerinin hidrojenli bileşiklerinin kaynama noktaları gösterilmiştir. Kaynama noktası (°C) SbH3 0 NH3 –50 AsH3 –100 PH3 –150 Periyot numarası –200 2 3 4 5 Buna göre NH3 molekülünün kaynama noktasının beklenenden yüksek olmasının sebebini gerekçelendirerek yazınız. 9. SINIF KİMYA DERSİ (FEN LİSESİ) 2. DÖNEM 1. ORTAK YAZILI KONU SORU DAĞILIM TABLOSU
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Grafikte PH₃ → AsH₃ → SbH₃ sırasında molekül kütlesi arttıkça London kuvvetleri arttığı için kaynama noktası yükseliyor.
2. Bu eğilime göre en küçük molekül olan NH₃'ün kaynama noktasının en düşük (yaklaşık −150 °C'nin altında) olması beklenirdi.
3. Oysa NH₃'ün kaynama noktası yaklaşık −33 °C'dir, PH₃ ve AsH₃'ten yüksektir.
4. Çünkü N küçük ve elektronegatifliği yüksek bir atomdur; NH₃ molekülleri arasında hidrojen bağı oluşur.
Cevap: NH₃ molekülleri arasında, N atomuna bağlı H atomu ile komşu molekülün N atomundaki ortaklanmamış elektron çifti arasında hidrojen bağı oluşur. Hidrojen bağı, diğer moleküllerdeki etkileşimlerden güçlü olduğundan NH₃'ün kaynama noktası beklenenden yüksektir.
Dikkat: Hidrojen bağı yalnızca H'nin F, O veya N atomuna doğrudan bağlı olduğu moleküllerde oluşur; PH₃'te hidrojen bağı yoktur.