5. Atomun uyarılma yollarını yazınız. Bu yolların her birinin atom üzerindeki etkilerini kısaca açıklayınız. 12. SINIF FİZİK DERSİ (FEN LİSESİ) 2. DÖNEM 1. ORTAK YAZILI KONU SORU DAĞILIM TABLOSU
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Atom; ısı (sıcaklık) ile, fotonla (ışıkla) ve elektron gibi parçacıklarla çarpıştırılarak uyarılabilir.
2. Isı ile uyarma: Sıcaklık artınca atomlar hızlanır ve birbirleriyle çarpışır; kinetik enerjinin bir kısmı elektronları üst seviyelere çıkarır. Atom temel hâle dönerken ışıma yapar (ör. alevde renk).
3. Fotonla uyarma: Foton ya tamamen soğurulur ya hiç soğurulmaz; enerjisi iki seviye arasındaki farka tam eşit olmalıdır (iyonlaşma enerjisinden büyükse atom iyonlaşır).
4. Elektronla (çarpışmayla) uyarma: Gelen elektron enerjisinin bir kısmını atoma verebilir; enerjisi uyarma enerjisine eşit veya büyük olmalıdır, kalan enerjiyle yoluna devam eder.
Cevap: a) Isı ile uyarma: Atomlar çarpışarak elektronları üst seviyeye çıkar, sonra ışıma yapar. b) Fotonla uyarma: Foton enerjisi seviye farkına tam eşitse soğurulur ve atom uyarılır. c) Elektron çarpmasıyla uyarma: Elektron enerjisi seviye farkına eşit veya büyükse atom uyarılır, elektron kalan enerjisiyle yoluna devam eder.
Dikkat: Fotonda "tam eşit", elektronda "eşit veya büyük" şartı aranır.