3. Özdeş ısıtıcılarla ısıtılmış saf P ve R katılarına ait sıcaklık-zaman tabloları aşağıda verilmiştir. Zaman (dakika) 0 2 4 6 8 Zaman (dakika) 0 2 4 6 8 Sıcaklık (°C) -20 -10 -5 -5 5 Sıcaklık (°C) -10 0 0 0 0 P katısı R katısı a) Bu tablolara göre P ve R katılarının sıcaklık-zaman grafiklerini çiziniz. b) Bu maddeler meyvelerin donmasını engellemek için bir depoya konacak olsa, hangisini seç mek daha uygun olur? Nedenini açıklayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. P'nin grafiği: 0. dakikada -20 °C'den başlayıp 4. dakikada -5 °C'ye yükselir, 4–6. dakikalar arasında -5 °C'de yatay kalır (erime), sonra 8. dakikada 5 °C'ye çıkar.
2. R'nin grafiği: 0. dakikada -10 °C'den 2. dakikada 0 °C'ye çıkar, 2–8. dakikalar arasında 0 °C'de yatay devam eder (erime sürüyor).
3. Yatay bölgeler hâl değişimini gösterir: P'nin erime (donma) noktası -5 °C, R'nin 0 °C'dir.
4. Depo soğurken R, 0 °C'de donmaya başlar ve donarken çevreye ısı verir. Böylece depo sıcaklığı uzun süre 0 °C civarında kalır. P ise ancak -5 °C'de donar; o sıcaklıkta meyveler zaten donmuş olur.
Cevap: a) Yukarıdaki noktaları birleştiren, P için -5 °C'de, R için 0 °C'de yatay bölge içeren grafikler. b) R seçilmelidir, çünkü 0 °C'de donarken çevreye ısı verir ve ortam sıcaklığının daha fazla düşmesini geciktirir. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Donan madde çevreye ısı verir; donma noktası meyvelerinkine yakın ve yüksek olan madde tercih edilir.