4. Bir öğrencinin ses konusu ile ilgili kurduğu hipotezler aşağıda verilmiştir. I. Ses maddesel bir ortam olmadan yayılamaz. II. Tanecikler arasındaki boşluk arttıkça sesin sürati artar. III. Bir kaynaktan çıkan sesin farklı işitilmesinde sesin yayıldığı ortamın etkisi vardır. Öğrenci bu hipotezleri test etmek için aşağıdaki düzenekleri hazırlıyor. Hava var Hava yok Su var K düzeneği L düzeneği M düzeneği Buna göre, öğrencinin her bir hipotezi test etmek için kullanması gereken düzenekleri belirleyerek hangi hipotezlerin doğrulanabileceğini açıklayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Hipotezi test etmek için yalnızca test edilen değişkeni farklı olan düzenekler karşılaştırılır.
2. I. hipotez: K (hava var) ve L (hava yok) düzenekleri karşılaştırılır. L'de ses duyulmaz, K'de duyulur; hipotez doğrulanır.
3. III. hipotez: K (hava) ve M (su) düzenekleri karşılaştırılır. Ses iki ortamda farklı duyulur; hipotez doğrulanır.
4. II. hipotez: Bu düzeneklerle sesin sürati ölçülemez. Ayrıca bilgi olarak yanlıştır; tanecikler arası boşluk arttıkça ses daha yavaş yayılır.
Cevap: I. hipotez K ve L ile, III. hipotez K ve M ile test edilir ve ikisi de doğrulanır. II. hipotez doğrulanamaz.
Dikkat: Ses en hızlı katılarda, en yavaş gazlarda yayılır; boşluk arttıkça sürat azalır.