5. Bir öğrenci cismin konumunun oluşacak gölge boyuna etkisini gözlemlemek için aşağıdaki düzeneği kur muştur. Ekran Işık kaynağı 10 cm 20 cm Işık kaynağı ve ekranın yerini sabit tutarak aşağıdaki uygulamaları yapmıştır. 1. uygulama: Düzenekteki kalemin gölge boyunu ölçmüştür. 2. uygulama: Işık kaynağı ve kalem arasındaki mesafeyi 20 cm’ye çıkararak gölge boyunu ölçmüştür. 3. uygulama: Ekran ve kalem arasındaki mesafeyi 25 cm’ye çıkararak gölge boyunu ölçmüştür. Buna göre her bir uygulama sonucu oluşan gölgeleri çizerek gölge boylarını büyükten küçüğe doğ ru sıralayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Kaynak ile ekran arası her uygulamada aynı: 10 + 20 = 30 cm.
2. 1. uygulama: kalem kaynaktan 10 cm uzakta, gölge kalemin 30 ÷ 10 = 3 katı olur.
3. 2. uygulama: kalem kaynaktan 20 cm uzakta (ekrana 10 cm), gölge 30 ÷ 20 = 1,5 katına iner, yani küçülür.
4. 3. uygulama: kalem ekrandan 25 cm, kaynaktan 5 cm uzakta; gölge 30 ÷ 5 = 6 katına çıkar, yani büyür.
5. Çizerken kaynaktan kalemin uçlarına doğrular çekip ekrana kadar uzat; kaynağa yakın kalemin gölgesi daha uzun çıkar.
Cevap: Gölge boyları büyükten küçüğe: 3. uygulama > 1. uygulama > 2. uygulama.
Dikkat: Cisim kaynağa yaklaştıkça gölge büyür, ekrana yaklaştıkça küçülür.