6. Tanrı’nın varlığına ilişkin en ünlü kanıtlar şunlardır: (1) Ontolojik kanıta göre Tanrı var olmasaydı en yetkin varlık, var olan en yetkin varlıktan daha az yetkin olacaktı. Dolayısıyla artık daha fazla en yetkin varlık ol mayacağı için Tanrı’nın varlığı kaçınılmazdır. (2) Kozmolojik kanıt ise dünyadaki her değişmenin bir nedeni olması gerektiğini ve bu nedenler zincirinin sonsuza kadar geriye gidemeyeceğini ifade eder. Öyleyse ken disinin hiçbir nedeni olmayan bir ilk nedenin var olması zorunludur, bu neden de kozmolojik kanıta göre Tanrı’dır. (3) Fiziko-teolojik kanıta göre dünyada amaçlı bir kuruluş ve düzen olgusu bulunmaktadır. O hâlde bu kuruluş ve düzenin yalnızca en bilge ve her şeye gücü yeten bir varlığın yani Tanrı’nın işi olduğu söyle nebilir. Bu parçadaki Tanrı kanıtlamalarından yola çıkarak Tanrı’nın temel niteliklerini açıklayınız. 10. SINIF FELSEFE DERSİ 2. DÖNEM 1. ORTAK YAZILI KONU SORU DAĞILIM TABLOSU
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Ontolojik kanıt Tanrı'yı "en yetkin varlık" olarak tanımlar. Buradan Tanrı'nın mükemmel (kusursuz) ve zorunlu var olduğu sonucu çıkar.
2. Kozmolojik kanıt Tanrı'yı "kendisinin hiçbir nedeni olmayan ilk neden" olarak görür. Buna göre Tanrı her şeyin yaratıcısıdır, ezelîdir ve var olmak için başka bir şeye ihtiyaç duymaz.
3. Fiziko-teolojik kanıt evrendeki düzeni "en bilge ve her şeye gücü yeten" bir varlığa bağlar. Bu da Tanrı'nın her şeyi bilen ve her şeye gücü yeten olduğunu gösterir.
Cevap: Bu kanıtlara göre Tanrı; en yetkin (mükemmel, kusursuz), zorunlu varlık; kendisi nedensiz olan ilk neden, yani her şeyin yaratıcısı ve ezelî varlık; her şeyi bilen (en bilge) ve her şeye gücü yetendir. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Her niteliği hangi kanıttan çıkardığını belirtirsen cevabın parçaya dayalı ve eksiksiz olur.