2. Dünya nüfusunda, nüfus sıçraması diye tabir edilen belirgin artışların olduğu dönemler yaşanmıştır. Birinci sıçrama, insanların alet yapmayı keşfetmesiyle gerçekleşmiştir. İnsanların yaptıkları aletlerle yabani hayvanlara karşı mücadele etmeye, onları avlama olanaklarını artırarak daha iyi beslenmeye başlamaları nüfusu artırmıştır. İkinci sıçrama, tarıma ve yerleşik hayata geçilmesiyle gerçekleşmiştir. İnsanların yerleşik hayata geçerek hayvanları evcilleştirmesi ve tarımsal üretimle beslenme imkânlarının artması, nüfusun artmasını sağlamıştır. Üçüncü sıçrama, Sanayi Devrimi sonrasında gerçekleşmiştir. Bu dönemde başlayan sanayileşme süreci beslenme ve barınma imkânlarını artırmıştır. Gelişen teknoloji ve bilim sayesinde hastalıklarla daha iyi mücadele edilmeye başlanması, ölümleri azaltıp ortalama yaşam süresini yükseltmiştir. Bu durum, devam eden doğum oranlarıyla birlikte dünya nüfusunun artmasına neden olmuştur. a. Parçada bahsedilen sıçrama dönemlerinin üçünde de nüfus artışını sağlayan ortak özellik nedir? b. Sizce günümüzde de dünya nüfusunda sıçrama yaşanabilir mi? Gerekçeleri ile açıklayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Üç sıçramada da insanların besin elde etme imkânları arttı: önce avcılıkla, sonra tarım ve hayvancılıkla, en son sanayi ve teknolojiyle.
2. Daha iyi beslenme ve yaşam koşulları ölümleri azaltıp nüfusu artırdı.
3. Günümüzde ise gelişmiş ülkelerde doğum oranları çok düşmüş, nüfus yaşlanmaktadır; dünyanın genel nüfus artış hızı da azalmaktadır.
4. Buna karşılık tıp, gen teknolojisi ve tarımdaki yenilikler yaşam süresini uzatabilir; az gelişmiş ülkelerde doğum oranları hâlâ yüksektir.
Cevap: a) Ortak özellik, beslenme (besin) ve yaşam imkânlarının artmasıdır; bu da ölümleri azaltıp nüfusu artırmıştır. b) Örnek cevap: Büyük bir sıçrama beklenmez, çünkü dünyada doğum oranları ve nüfus artış hızı düşmektedir. Ancak tıp ve teknolojideki yeni buluşlar yaşam süresini uzatarak nüfusu artırabilir. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: b şıkkı görüş sorusudur; hangi görüşü seçersen seç, gerekçe olarak doğum oranlarını ya da teknolojik gelişmeleri mutlaka yaz.