4. X kromozomu üzerinde çekinik olarak taşınan hemofili hastalığını fenotipinde gösteren bireyler aşağıda ve rilen soyağacında taralı olarak belirtilmiştir. K L Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız. a. Soyağacı üzerinde bireylerin olası tüm genotiplerini belirtiniz. b. K ve L bireylerinin evliliğinden doğacak erkek çocuklarının hemofili hastası olma olasılığını ço cukların genotiplerini yazarak hesaplayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Soldaki ailede anne ve baba sağlıklıdır ama oğulları hastadır (XʰY). Oğul Xʰ'yi annesinden aldığı için anne XᴴXʰ, baba XᴴY'dir.
2. Bu ailenin sağlıklı kızları (biri K) XᴴXᴴ ya da XᴴXʰ olabilir.
3. Sağdaki ailede anne hastadır (XʰXʰ), baba sağlıklıdır (XᴴY). Oğulları L hastadır (XʰY); kızları annesinden Xʰ aldığı için XᴴXʰ'dir.
4. K × L: K, XᴴXʰ ise erkek çocuklar XᴴY ve XʰY olur, yani 1/2'si hasta. K, XᴴXᴴ ise erkek çocukların hepsi XᴴY olur. K'nin taşıyıcı olma olasılığı 1/2'dir.
Cevap: a) Sol: baba XᴴY, anne XᴴXʰ, kızlar (K dâhil) XᴴXᴴ/XᴴXʰ, hasta oğul XʰY. Sağ: anne XʰXʰ, baba XᴴY, L XʰY, kız XᴴXʰ. b) K taşıyıcıysa erkek çocukların hasta olma olasılığı 1/2'dir; K'nin taşıyıcı olma ihtimali (1/2) de hesaba katılırsa 1/2 × 1/2 = 1/4 olur.
Dikkat: Erkek çocuk X kromozomunu yalnızca annesinden alır; L'nin hasta olması erkek çocukları doğrudan etkilemez.