9. Etken fiillerin yer aldığı cümlelerde işi yapan (özne) bellidir, edilgen çatılı fiillerde ise işi yapan belli değildir. Bu açıklamaya göre, etken çatılı fiillerle oluşturulmuş aşağıdaki cümleleri edilgen çatılı hâle getirerek boşluklara yazınız. a) Etken Çatılı Fiille Oluşturulmuş Cümle: Bu sayı gruplarından yola çıkarak problemi çözdük. Edilgen Çatılı Hâle Getirilmiş Cümle: ……………………………………..…………………….....………… b) Etken Çatılı Fiille Oluşturulmuş Cümle: Mehmet, geliştirdiği ürünü dünyanın farklı ülkelerine tanıttı. Edilgen Çatılı Hâle Getirilmiş Cümle: …………………………………..……………………….....…………
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Edilgen çatıda fiile "-l, -n, -ın, -il" ekleri gelir ve işi yapan söylenmez.
2. a) "Çözdük" fiilinde özne "biz"dir. Fiile "-ül" ekleyip "çözüldü" yaparsan işi yapan belirsiz olur.
3. b) "Tanıttı" fiilinde özne "Mehmet"tir. "Tanıt-ıl-dı" yaparsan özne cümleden çıkar; ürün sözde özne olur.
4. Edilgen cümlede "Mehmet" adını yazmamalısın; çünkü işi yapan belli olmamalı.
Cevap: a) Bu sayı gruplarından yola çıkılarak problem çözüldü. b) Geliştirilen ürün dünyanın farklı ülkelerine tanıtıldı. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Nesne edilgen cümlede sözde özne olur ve hâl ekini kaybeder: "problemi" sözcüğü "problem" olur.