4. • Milliyyeti nisyan ederek her işimizde Efkâr-ı Frenge tebaiyyet yeni çıktı (efkâr-ı Frenk: Batılı düşünce. nisyan etmek: Unutmak. tebaiyyet: Uyma.) • Memleket bitti, yine bitmedi hâlâ sen, ben, Bize bu hâl ile bizden büyük olmaz düşmen; Dest-i a’dâdayız Allah içün ey ehl-i vatan; Yetişir terk edelim gayrı hevâ vü hevesi! (düşmen: Düşman. dest-i a’dâ: Düşman eli. heva vü heves: Boş istek ve heves.) Tanzimat I. Dönem şiirinden verilen bu dizelerden hareketle Tanzimat I. Dönem şiirinin biçim ve içe riğine dair birer özellik belirleyerek yazınız. Biçim: ............................................................................................................................................................... İçerik: ...............................................................................................................................................................
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Biçim: Dizeler aruz ölçüsüyle yazılmıştır ve divan şiirinin nazım şekilleri (gazel, terkib-i bent gibi) korunmuştur; Arapça-Farsça tamlamalar (efkâr-ı Frenk, dest-i a'dâ, ehl-i vatan) kullanılmıştır.
2. İçerik: Birinci parçada Batı'yı körü körüne taklit edip milliyeti unutanlar eleştiriliyor; ikinci parçada vatanın düşman elinde olduğu söylenip halk birliğe çağrılıyor. Bu, vatan, millet, toplumsal sorunlar gibi yeni konuların şiire girdiğini gösterir.
Cevap: Biçim: Divan şiirinin nazım biçimleri ve aruz ölçüsü kullanılmaya devam edilmiştir. İçerik: Vatan, millet, toplumsal sorunlar ve Batı taklitçiliğinin eleştirisi gibi yeni ve toplumsal konular işlenmiştir. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Tanzimat I. Dönem'de yenilik içerikte, biçimde ise eskiye bağlılık vardır; bu ayrımı karıştırma.