2. 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması’na göre Rusya, kapitülasyonlardan yararlanacak ve Osmanlı yönetimindeki Ortodoksların haklarını koruyabilecektir. Küçük Kaynarca Antlaşması’nın bu maddelerinin Osmanlı Devleti açısından sonuçlarını açıklayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Kapitülasyon maddesi: Rusya, Fransa ve İngiltere gibi ticari ayrıcalıklar elde etti.
2. Ortodoksları koruma maddesi: Rusya, Osmanlı uyruğundaki Ortodoks Hristiyanların haklarını koruma bahanesi kazandı.
Cevap: Kapitülasyonlar sayesinde Rusya Osmanlı topraklarında ve sularında ekonomik ayrıcalık elde etti; Osmanlı'nın gümrük gelirleri azaldı, yerli tüccar ve üretici zarar gördü, ekonomik bağımlılık arttı. Ortodoksları koruma hakkı ise Rusya'ya Osmanlı'nın iç işlerine karışma imkânı verdi. Rusya bu maddeyi kullanarak Balkanlardaki Ortodoks halkları kışkırttı; bu durum ilerleyen dönemde Balkan isyanlarına ve Osmanlı'nın toprak kayıplarına zemin hazırladı. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: İki maddeyi ayrı ayrı açıkla: biri ekonomik, diğeri siyasi (iç işlere karışma) sonuç doğurur.