1. Celâli İsyanları; devletin para sıkıntısı çekmesini, ürünlerin fiyatlarının yükselmesini ve Anadolu’da sosyal düzenin bozulmasını doğrudan etkilemiştir. Ayaklanmalar, sebep oldukları sonuçlar bakımından çoğu zaman bir afet hâlini almıştır. Celâli İsyanları’nın yarattığı en büyük sonuçlardan biri, “Büyük Kaçgun” adıyla anılan Anadolu köylüsünün geniş çaplı bir göçe başlamasıdır. Örneğin Ankara’nın Bacı kazasına bağlı 38 köyden, 33’ünün halkı topraklarını terk etmiştir. Göç eden nüfusun büyük bir kısmı vergi toplayıcılarının ulaşamayacağı dağlara çekilmiş, bir kısmı da daha emniyetli yerler olan surlarla çevrili şehirlere göç etmiş, kalanları ise Celâliler arasına katılmıştır. Büyük Kaçgun’un sonuçları itibariyle Anadolu’daki yaşamı nasıl etkilediğine dair bir değerlendirme yapınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Büyük Kaçgun, Celâli İsyanları yüzünden köylünün topraklarını bırakıp göç etmesidir. Örnekte 38 köyden 33'ü boşalmıştır.
2. Göç edenler dağlara, surlu şehirlere gitmiş ya da Celâlilere katılmıştır.
3. Bu durum üretimi, nüfus dağılımını ve güvenliği doğrudan etkilemiştir.
Cevap: Büyük Kaçgun sonucunda Anadolu'da köyler boşaldı, tarım alanları ekilmez hâle geldi ve tarımsal üretim azaldı. Üretimin düşmesi kıtlık ve fiyat artışlarına, vergi gelirlerinin azalmasına yol açtı. Şehirlerde nüfus yığılması, işsizlik ve geçim sıkıntısı başladı. Bir kısım halkın Celâlilere katılması isyanları büyüterek güvensizliği artırdı; köy ve kasabalarda sosyal ve ekonomik düzen bozuldu. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Değerlendirmende ekonomik (üretim, vergi) ve toplumsal (göç, güvenlik, şehirleşme) sonuçları birlikte ele al.