1. İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin maddelerinden bazıları şunlardır: • Bütün insanlar özgür, onur ve haklar bakımından eşit doğarlar. • Hiç kimse, kölelik ya da kulluk altında tutulamaz; her türden kölelik ve köle ticareti yasaktır. • Herkesin düşünce, vicdan ve din özgürlüğüne hakkı vardır. Sömürgecilikle birlikte Avrupa zenginleşirken sömürülen ülkeler hem kaynaklarını hem de dinî, kültürel değerlerini kaybetmiştir. Sömü rülen yerlerde yaşayan halk; ağır ve sağlıksız şartlarda çalıştırılmış, köle olarak Avrupa’ya götürülmüştür. Bazı uygarlıklar yok edilerek tarih sahnesinden silinmiştir. Fransız İhtilali ile birlikte insanların doğal ve devredilemez haklarının bulunduğu, hukuk bakımından özgür ve eşit doğdukları, din ve vic dan özgürlüklerinin olduğu, bir bildiri ile yayım lanmış ve zamanla özgürlük, eşitlik, demokrasi gibi kavramlar tüm dünyaya yayılmıştır. Sömürgecilik anlayışı ve Fransız İhtilali ile ortaya çıkan bu gelişmeleri yukarıda belirtilen insan hak ları açısından karşılaştırınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. İnsan hakları maddelerine göre herkes özgür ve eşit doğar, kölelik yasaktır, herkesin düşünce, vicdan ve din özgürlüğü vardır.
2. Sömürgecilikte halkların kaynakları ele geçirilmiş, insanlar ağır şartlarda çalıştırılıp köle yapılmış, dinî ve kültürel değerleri yok edilmiştir. Bu durum eşitlik, kölelik yasağı ve din-vicdan özgürlüğü maddelerine tamamen aykırıdır.
3. Fransız İhtilali ise insanların doğuştan özgür ve eşit olduğunu, devredilemez hakları ve din-vicdan özgürlüğü bulunduğunu ilan etmiştir. Bu gelişme bildirgedeki maddelerle uyumludur ve insan haklarının yayılmasına katkı sağlamıştır.
Cevap: Sömürgecilik; insanları köleleştirdiği, eşit görmediği ve dinî-kültürel değerlerini yok ettiği için insan haklarını ihlal etmiştir. Fransız İhtilali ise özgürlük, eşitlik, din ve vicdan özgürlüğü gibi hakları ilan ettiği için insan haklarının gelişmesine ve yayılmasına katkı sağlamıştır. Yani biri insan haklarına aykırı, diğeri insan haklarını destekleyen bir gelişmedir. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Karşılaştırma yaparken her iki gelişmeyi de bildirgedeki maddelerle (eşitlik, kölelik yasağı, din özgürlüğü) tek tek ilişkilendirmelisin.