3. Aşağıdaki deney düzeneğinde üç farklı deney tüpüne sırasıyla eşit miktarda ezilmiş, parça ve pişmiş kara ciğer konuluyor. Daha sonra deney tüplerine eşit miktarda H2O2(Hidrojen peroksit) ilave ediliyor. Tüplerin başına balon takılarak belirli bir süre sonra balonda meydana gelen değişiklikler gözlemleniyor. (H2O2 Katalaz H2O+1/2O2) Pişmiş karaciğer Ezilmiş karaciğer Parça karaciğer III I II Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız. a. III numaralı tüpteki balonda değişiklik meydana gelmemesinin nedenini açıklayınız. b. I ve II numaralı tüplerdeki balonlarda meydana gelen değişikliklerin nedenini yazınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Karaciğerde bulunan katalaz enzimi, H2O2'yi su ve oksijene parçalar. Açığa çıkan oksijen gazı balonu şişirir.
2. a) III. tüpteki karaciğer pişirilmiştir. Enzimler protein yapılı olduğu için yüksek sıcaklıkta yapıları bozulur (denatüre olur) ve işlevlerini kaybeder. Katalaz çalışmadığı için O2 oluşmaz, balon şişmez.
3. b) I ve II. tüplerde katalaz etkindir; oksijen oluşur ve balonlar şişer.
4. I. tüpteki ezilmiş karaciğerin yüzey alanı daha geniştir; enzim ile H2O2 daha çok temas eder, tepkime hızlanır ve daha fazla O2 oluşur. Bu yüzden I'deki balon II'dekinden daha çok şişmiştir.
Cevap: a) Pişirme sırasında yüksek sıcaklık katalaz enzimini denatüre etmiştir; enzim çalışmadığından O2 oluşmamış, balon şişmemiştir. b) I ve II'de katalaz H2O2'yi parçalayıp O2 açığa çıkardığı için balonlar şişmiştir; ezilmiş karaciğerde (I) temas yüzeyi daha büyük olduğu için tepkime daha hızlı olmuş ve balon daha çok şişmiştir.
Dikkat: Yüksek sıcaklıkta enzim kalıcı olarak bozulur; düşük sıcaklıkta ise yalnızca yavaşlar ve sıcaklık normale dönünce yeniden çalışabilir.