3. Bir nöronda impuls iletimi sırasında gerçekleşen olaylar verilmiştir. X Y Z T +- +- +- - + Hücre içi Hücre dışı Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız. a. X, Y, Z ve T bölümlerinde meydana gelen olayları ve iyon değişimlerini yazınız. b. Na+/K+ pompasının görev aldığı harflenmiş bölümleri yazınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. X: Zarın dışı (+), içi (-); Na⁺/K⁺ pompası ATP harcayarak Na⁺ iyonlarını (kırmızı) dışarı, K⁺ iyonlarını (yeşil) içeri taşır. Nöron dinlenme hâlindedir (polarizasyon).
2. Z: Uyarı gelince Na⁺ kanalları açılır, Na⁺ hücre içine girer; zarın içi (+), dışı (-) olur. Bu depolarizasyondur.
3. Y: Na⁺ kanalları kapanır, K⁺ kanalları açılır, K⁺ hücre dışına çıkar; zarın dışı yeniden (+), içi (-) olur. Bu repolarizasyondur.
4. T: Yük dağılımı düzelmiş ama iyonların yeri değişmiştir; Na⁺/K⁺ pompası Na⁺'yı dışarı, K⁺'yı içeri taşıyarak iyon dağılımını eski hâline getirir (dinlenme hâline dönüş).
Cevap: a) X: dinlenme (polarizasyon), pompa ile Na⁺ dışarı, K⁺ içeri. Z: depolarizasyon, Na⁺ içeri girer. Y: repolarizasyon, K⁺ dışarı çıkar. T: pompa ile iyon dağılımı dinlenme hâline döner. b) X ve T.
Dikkat: Depolarizasyon ve repolarizasyonda iyonlar kanallardan difüzyonla geçer; ATP yalnızca pompada harcanır.