4. Güney, vücudunda kırgınlık ve halsizlik şikâyeti sonucu doktora gittiğinde grip olduğunu öğrenir. Doktor şikâyetlerinin bir hafta kadar süreceğini hatta bunlara ilave koku duyusunda da azalma ya da kayıp yaşaya bileceğini söylemiştir. Güney birkaç gün sonra koku duyusunu yitirdiğini bununla birlikte her zaman yediği besinlerden de aynı tadı alamadığını ifade eder. Buna göre Güney’in yaşadığı durumu koku - tat alma bağlamında açıklayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Grip sırasında burun mukozası şişer ve fazla mukus salgılanır; koku molekülleri burun boşluğunun üst kısmındaki koku reseptörlerine ulaşamaz. Virüs koku epitelini de etkileyebilir. Bu yüzden Güney'in koku duyusu kaybolur.
2. Dil üzerindeki tat reseptörleri yalnızca tatlı, tuzlu, ekşi, acı ve umami gibi temel tatları algılar.
3. Besinlerin "lezzet" olarak algılanan tadı, tat ile kokunun beyinde birlikte değerlendirilmesiyle oluşur; yemek yerken besinden çıkan koku molekülleri ağızdan burun boşluğuna geçerek koku reseptörlerini uyarır.
4. Koku alınamayınca bu katkı ortadan kalkar ve besinlerin tadı farklı, tatsız algılanır.
Cevap: Gripte burun mukozasının şişmesi ve mukus nedeniyle koku reseptörleri uyarılamaz, koku alınamaz. Tat algısı koku duyusuyla birlikte oluştuğu için koku kaybı besinlerin tadının da eksik ve farklı algılanmasına yol açar. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Dildeki tat reseptörleri sağlamdır; tadın değişmesinin nedeni koku ile tadın birlikte çalışmasıdır.